Jeśli ktoś powie, że takie są media, to się nie zgodzę. Zapewne wiele informacji ekonomicznych jest bałamutnych, ale na tle naukowych informacyjek, są one ostają powagi i merytorycznego przygotowania. Z polityką jest nieco gorzej, ale tylko nieco. Nawet jeśli widać, że bardziej skupiają na sobie uwagę informacje silnie angażujące emocjonalnie (choćby fantasy smoleńskie), to jednak utrzymuje się pewne poczucie powagi i hierarchii tematów. W newsach naukowych zupełnie tego nie ma, z wyjątkiem może Scientific American. Ale to przecież zupełnie inna półka.

Przyznaję, że jestem tym nieco zmęczony. Bo Owsiak-naturszczyk (niemalże, niemalże, bo przecież doświadczony już w mediach) z pierwszych lat działalności, z niepoprawnym jąkaniem się i entuzjazmem, mnie nie cieszył. Dziś staje się to nazbyt oficjalne, „akademickie” wręcz, a i jąkanie zanika na wizji.

Ale to przyznanie do czegoś, co jest we mnie. Bo wiem, że nie wolno marudzić — jeśli ktoś robi coś dobrego, to niech to robi! I niech robi jak najlepiej, zbiera jak najwięcej. I niech się (i innych) tym bawi!

A o WOŚP rozgorzała nam wojna, zamiast pokoju.

Najpoważniejszy zarzut jaki słyszałem to ten, że dzieci uczą się, że pomaganie polega na żebraniu, a nie osobistym wkładzie. Fakt, wrzucenie złotówki, czy zebranie paru datków to mniej niż można oczekiwać. Ale bądźmy realistami! Jeśli ktoś ma takie uwagi, to niech sam zrobi lepszą akcję. I nie przeszkadza w innych, bo nie każdy model pomagania jest właściwy dla każdego. W wielości siła! Nie tylko zbierających, ale także w wielości dróg, w jaki się innym pomaga.

Pozostałe zarzuty nie są zbyt poważne. Że ulubieniec mediów? I co z tego? Mam wrażenie, że polski nihilizm roku 2012 chętnie powołuje się na Boga, ale za jedyne wartości uważa publikacje Wyborczej. Oczywiście uważa je za wartości, by uwierzyć w przeciwwartości. Ale powtórzę — to nihilizm. I to w najgorszym wydaniu.

Że ‘róbta co chceta’ nawołuje do hedonizmu? Na pewno do wykorzystania wolności. Ale jeśli ta wolność nie łamie prawa? Nie każda wolność musi mi się podobać, ale to dość zabawne słychać narzekania na ‘róbta co chceta’ od ludzi, którzy wiecznie domagają się wolności do publicznego kłamania, do szerzenia oszczerstw… Albo choć usprawiedliwiają ‘zamknięcie ust’ ks. Bonieckiemu. Wolę już wolność barwną, pełną zabawy, niż jadu w słowie i zła w oczach.

Bartosz Arłukowicz i Jarosław Gowin? Obaj chyba wzięci po to, by wyeliminować wewnętrzną opozycję (jako potencjalni przywódcy skrzydeł). Czy mają doświadczenie w zarządzaniu? Nie bardzo…

(Inna rzecz, że się będą mogli sprawdzić. I bardziej tu wierzę w Arłukowicza niż w Gowina. Nie dla ideologii nawet, ale dla pewnego zadufania i lenistwa. Ale się przekonamy.)

Joanna Mucha i Sławomir Nowak? Sytuacja trochę podobna, choć tu nie ‘skrzydła’. Wszystko to jednak pewne polityczne osobowości, a przyznanie im ministerstw nie dziwi.

Marcin Korolec? Mówi się o ‘naturalnym awansie’, młodego i wybijającego się pracownika ministerstwa. Przyklasnąłbym, gdyby nie coś innego — przejście pracownika Ministerstwa Gospodarki, do Ministerstwa Ochrony Środowiska. Mówiło się o zakusach MG na przejęcie MOZ, zakusach o tyle niebezpiecznych, że ministerstwa te powinny pilnować często sprzecznych interesów. Takie przejście to nie likwidacja ministerstwa, ale prawie.

Ogólnie… chyba minus. To znaczy rząd nie zapowiada się na lepszy, wręcz przeciwnie — niewiele więcej (ale jednak) ministrów-polityków, niż ministrów fachowców (zostawiając na boku kwestię fałszywości takiego podziału).

I expose. Tu bym zapisał plus. Od obietnicy reform Donald Tusk wywinąć się nie mógł, ale to co zapowiedział niewielu uderzy mocno, w wielu przypadkach (przywileje emerytalne, 50% kosztów uzyskania, może nawet etapy odejścia od KRUS) stanowić usprawiedliwienie istniejących przywilejów — w rozsądniejszej formie.

Niewątpliwie, RPP jest pierwszą partią z tak daleko posuniętymi postulatami świeckości/antyklerykalności, która dostała się do sejmu. (Z liberalizmem już niekoniecznie tak jest.) Ale nie jest nowym zjawiskiem w Polsce.

Ale dostanie się do sejmu, a nawet osiągnięcie dziesięcioprocentowego poparcia, to właściwie ‘co’? To nie jest skokowa zmiana społeczeństwa. Być może jest to oznaka zmiany ewolucyjnej, ale i to nie jest takie pewne — to raczej kwestia pojawienia się partii, która odwołała się do zwykle lekceważonego elektoratu; a więc kwestia mobilizacji wyborców.

Słyszę, że do Palikota należy się odnieść, ustosunkować. Do Palikota nie. Do problemów — tak. Ale problemy nie powstały z wejściem RPP do sejmu, ani nie zniknąć po ewentualnym ‘zgonie’ tej partii.

Nie sposób się jednak oprzeć wrażeniu, że nasza, polska świadomość się zmienia.

Dlaczego? Główny czynnik to chyba jednak nasiąkanie kulturą Zachodu. Ale… może nie od rzeczy jest też fakt, że najchętniej przywoływanym świętym (także za życia, de facto) jest błogosławiony Jan Paweł II — przy całym podkreślaniu wątków martyrologicznych, niewątpliwie człowiek międzynarodowego sukcesu.

Być może taki wpływ jest o wiele większy niż ten, który wypływa z przywoływania nauk i powoływania się na encykliki papieskie.

Wartościowość książki zależy od tego, kim jest czytelnik. Bo wiele tu oczywistości dla osób, choć trochę obeznanych z matematyką (sporo o logice, statystyce***, trochę o badaniach opinii publicznej**** — wszystko to bardzo na czasie, biorąc pod uwagę gorączkowe badania opinii publicznej w niedawnych wyborach); mniej o nauce i pseudonauce (szkoda, ale to trudniejszy temat), a czasami rzeczy dla mnie niezrozumiałe, te jednak wymagają osobnych akapitów.

Bo weźmy choćby ‘filtry’, które są nakładane na media. Wartość rynkowa i reklamowa (filtry 1 i 2)? Słusznie, ale bez przesady. Zresztą należy to raczej wziąć pod uwagę, tak jak poglądy autorów, podsycając swój krytycyzm. Walka z tym, czy wybrzydzanie, to jak walka z wiatrakami. Podobnie, jak filtr trzeci (zależność od źródeł informacji), choć tu należałoby dodać, że informacja wymaga fachowości i nie ma tu miejsca na amatorstwo. To raczej punkt do wskazania na wagę mocnych, niezależnych mediów. Podobnie, jak filtr czwarty (zależność od krytyk) — mocne media same tworzą krytykę, czasem niedemokratyczną. Zresztą jest krytyka i krytyka — autor tu pisze o ‘zależności od ekspertów’. A ja uważam, że nie ma co wybrzydzać, raczej już narzekać na to, że od ekspertów media są za mało uzależnione. Filtr piąty — ‘antykomunizm’ u Chomsky’ego (z którego autor zaczerpnął owe filtry, tu akurat łagodząc) — powiedziałbym, że jeśli już to moda. Moda bywa ideologiczna, ale od ideologii jest… silniejsza.

Albo „Dziesięć przykazań ideologów” (za Peterem Stevenem). „Zmieniaj fakty w uogólnienia”? Fakt — ideologie tym żyją. Ale nie tylko. Sprawianie wrażenia, że „dobra kulturowe są czymś łatwym”, to dla mnie zupełnie niezrozumiałe — kto i po co? „Fałszywe analogie”? Ależ to norma, będąca raczej ilustracją sposobu myślenia, niż pragnienia zafałszowania. „Stwarzaj pozór obiektywizmu, by zamaskować swoją stronniczość”? No, przepraszam… ale to dziecinada. „Przedstawiaj najprostsze wyjaśnienie jako najlepsze” — pachnie mi brzytwą Ockhama, po prostu (choć oczywiście często słyszę wyjaśnienia prostackie*****). „Podawaj za zwykłe to, co jest niezwykłe — mówiąc np., że nasi przywódcy to tacy sami ludzie jak my”. Przepraszam, ale w co wierzy Peter Stevens?!? I tak punkt po punkcie — pretensjonalne, ale niejasne. W zasadzie mogę każdy punkt odwrócić, dodając parę pejoratywnych określeń i napisać równie dobrą listę.

Właśnie uleganie takim radom mnie u autora irytuje. Zasadniczo jednak książkę polecam — jeśli się weźmie poprawkę na stronniczość autora i zachowa krytycyzm, będzie ona stanowiła jasny wykład klarownego, racjonalnego myślenia w poznawaniu rzeczywistości.

—

*) Właśnie ‘samoobrona intelektualna’ powinna podpowiedzieć, że to bzdura, bo ile może być dzieci w 30 milionowym Iraku? Nawet liczmy, że 10 milionów. Co musiałoby się stać, by umarło co dwudzieste z nich? Brak lekarstw nie będzie tak niszczący. Brak żywności musiałby być straszliwy — a takich obrazków z Iraku nie mamy, choć przecież Saddam by je chętnie pokazał.

**) Muszę jednak przyznać, że w ostatnich słowach autor sam przypomina, by i wobec jego twierdzeń czytelnik był krytyczny, pisze że nie ukrywa swoich poglądów, a mają one wpływ na postrzeganie rzeczywistości i czytelnik powinien brać na nie poprawkę.

***) Właściwie omówienie tego, co uczy Baillargeon należałoby rozpocząć od wskazania na konieczność zwalczenia awersji do matematyki i samodzielnego przeliczania (i porównywania) liczba. Statystyka to ciąg dalszy — autor przypomina by pamiętać, że różnych miar statystycznych jest wiele i w zależności od celu różne z nich są przydatne (np. średnia płaca, tak chętnie przywoływana, jest mało przydatna do czegokolwiek). Należy wiec uważać — bo przydatność tych cech jest wykorzystywana także w celach propagandowych. Osobną kwestią jest ‘oszustwo’ rysunkowe, dotyczące ilustracji. W zależności od formy ilustracji, to wielkość liniowa, powierzchnia lub objętość muszą być proporcjonalne do prezentowanych danych. Zawsze ważny jest punkt odniesienia. Powiedziałbym, że tym ważniejszy im bardziej media zachwycają się takim, czy innym trendem, czyli zmianami sytuacji, a nie wartościami bezwzględnymi.

****) Badania opinii publicznej powinny być: a) prowadzone na dużych próbach; b) prowadzone z wykorzystaniem zasad dobrego prowadzenia badań (czego zaprzeczeniem są małe próby telefoniczne); c) powinien być jawny błąd badania (inny autor mówił też: odwołanie do źródła); d) pozostaje kwestia sformułowania pytań (por. porównanie dwóch badań, przeprowadzonych na tej samej próbie, zgodnie z którymi 90% Polaków chce by krzyża w sejmie nie ruszać i ok. 50% nie chce by symbole religijne znajdowały się w miejscach publicznych).

*****) Też narzekam na poziom dyskusji internetowych, narzekam na poziom mediów. Ale gdy czasem się posłucha ‘zwykłych ludzi’ na ulicy, to się okazuje, że i kalumnie w internecie i idiotyczne media to poziom arcywysoki. Łatwość może być źródłem traktowania ideologii, jako wytrychu do wszystkich drzwi; ale może też wynikać z tego, że tak faktycznie się rozumuje. Albo i tego, że tak jest.

PS.

Na ostatniej stronie okładki przedstawiono karykaturę paru panów — rozpoznałem o. Tadeusza Rydzyka, Antoniego Macierewicza, Kubę Wojewódzkiego, Jerzego Urbana i Janusza Palikota. I razi mnie to, bo wygląda na przesadną poprawność polityczną autora, który poprawny nie jest, bo wyraźnie opowiada się po lewej stronie. Oczywiście, może i tak lewej, że Urbana nic nie różni (z jego punktu widzenia) od Balcerowicza, a Michnika od Rydzyka. Ale sam wolałbym okładkę, która nie ma takiej ideologicznej luki, zwłaszcza, że dotyczy osób, które kształtują naszą rzeczywistość medialną bardziej od Palikota, czy Macierewicza.

PS.2.

Ba! Sięgam po książkę jeszcze raz, a okładka razi tym bardziej. Nie, panie Łukaszu Mieszkowski (autorze projektu okładki), cytat na niej mówi o mediach skorumpowanych przez reklamodawców — przy całej mojej niechęci do Radia Maryja, akurat tego do tego medium odnieść nie mogę, podobnie jak i do Nie Jerzego Urbana (wcale nie tak niechętnie przyjmowanego). Z ‘okładkowych’ postaci takie kryterium może dotyczyć tylko Kuby Wojewódzkiego. I w pewnym sensie dotyczy — ale to sens niedościgły dla takiej karykatury. Kto więc powinien być? Potentaci mediów zależnych od reklamy to telewizje i radia komercyjne, Wyborcza, Rzeczpospolita (czy jeszcze wciąż?), Dziennik Gazeta Prawna, Polityka, Wprost i Newsweek, czyli główny nurt, a nie nisze.

—–

Normand Baillargeon Krótki kurs samoobrony intelektualnej, tłum. (z francuskiego, autor wyraźnie jest Kanadyjczykiem) Bogdan Baran, str. 256, MiND 2011

… ale właściwie skąd to zainteresowanie? Nie będę udawał, że nie wiem, iż chodzi o wyborczy sukces Palikota, ale nie jest to aż tak wielki sukces by mówić o wielkiej przemianie Polski. To raczej Janusz Palikot sięgnął po spory elektorat, który był.

A że ludzie odchodzą od Kościoła, że antyklerykalizm cieszy się powodzeniem? Cóż, powiedziałbym, że to wszystko zachodzi i tak w mniejszym zakresie niż można by się spodziewać.

Odejścia? Przecież grubo ponad 90% Polaków jest chrzczonych. To nie jest sytuacja, którą można utrzymać. Zresztą… załóżmy (dla uproszczenia), że 1% zmienia zdanie, czyli (powiedzmy) z pięciu procent niewierzących jeden procent nawraca się na katolicyzm, i że z 95% katolików jeden procent przechodzi na pozycje ateistyczne. Czyli 0,01% Polaków przychodzi do Kościoła, 0,95% odchodzi… Nawet taka prosta zależność wskazuje, jakich postaw musi być więcej.

I nie widzę powodów, by nie dotyczyło to absolwentów KUL.

Antyklerykazlim? Był, jest i będzie. Zdziwienie wynika chyba z zamykania oczu na to zjawisko — przez cały okres PRL Kościół był instytucją niezależną, a jego relacje z państwem były konfliktowe. Tak wówczas traktowano, czy może chciano traktować antyklerykalizm — jako opowiadanie się po stronie państwa w konflikcie z Kościołem. Ale przecież to była sytuacja przejściowa… I nie zawsze musiała być prawdą.

Pojawianie się postaw antyklerykalnych jest naturalne. Praktycznie każda grupa społeczna (a kler to coś więcej niż grupa zawodowa) ma swoich wrogów. Na to nakładają się konflikty ekonomiczne — mniej lub bardziej rzeczywiste.

I chciałbym powiedzieć, że Kościół ma na swym koncie wiele grzechów. Bo widzę po jego stronie niedojrzałą wiarę, która nie przeszła próby zwątpienia; bo widzę odwracanie się od poszukiwania intelektualnego; widzę wreszcie różne formy zadufania, a czasem i pogardy dla zwykłego człowieka. Chciałbym, ale nawet gdyby Kościół był święty w każdym przedstawicielu kleru, w każdym ‘zaangażowanym katoliku’, odejścia i antyklerykalizm wyglądałyby zapewne podobnie.

PiS i SLD przegrały?

Względnie. Względem aspiracji tych partii, czy ich uprzedniej pozycji. PiS nadal jest drugą partią w Polsce (i to z wielką przewagą przed kolejną), choć ma kolosalny negatywny elektorat. Pozostaje też na dobrej drodze do zbudowania systemu dwupartyjnego, w którym będzie jedyną alternatywą dla rządzącego układu. A stąd wniosek, że kiedyś musiałoby dojść do władzy.

SLD ogłosiło klęskę. Słusznie — piąte miejsce nie jest świetne. Ale znowu — piąte miejsce SLD dzieli od trzeciego miejsca RPP (ogłoszonego wielkim sukcesem, przemianą na polskiej scenie politycznej, itp. itd.) raptem około dwóch punktów procentowych. I SLD nadal należy do partii sejmowych, z konsekwencjami w postaci dotacji, które umożliwiają prowadzenie polityki na dużą skalę. Sytuacja jakże inna od niegdysiejszego SdPl, czy PD. Przy tym  inna od NP, PPP, czy PJN. SLD pozostaje więc w partyjnej ekstraklasie, nawet jeśli znalazło się w strefie zagrożonej spadkiem. Może zresztą należałoby ocenić te procenty jeszcze inaczej — jako wyraz determinacji elektoratu, która to determinacja jest sporym kapitałem.

A teraz wygrani.

PO obroniła władzę. Owszem. Ale wyborców straciła w porównaniu z rokiem 2007. I ilu wyborców głosowało na PO, a ilu przeciw PiS? Widzę akceptację dla tej partii, ale nie widzę (i to nigdzie) entuzjazmu. A tuż po wyborach mamy spięcie z prezydentem. Że rozwiązane? Owszem, to przecież dość rozsądni ludzie. Ale pamięć pozostaje.

RPP — 10%. Od paru dni, co druga dyskusja zdaje się dotyczyć Palikota i jego sukcesu. Ale co to za sukces na 10%? I to partii niechcianej do koalicji? (Ów brak zdolności koalicyjnych ocenia się negatywnie w przypadku PiSu, ale nie wspomina się o tym w przypadku RPP.)

Powtórzmy: 10%. 1/3 tego, co „przegrany” PiS. To ma być zwycięstwo? „Nowa Polska”, otwarta, tolerancyjna? Gdzie? Można przecież porównać wynik Anny Grodzkiej z wynikami Andrzeja Dudy, czy Jarosława Gowina. I nie ma tu tłumaczeń — wygrany kandydat PO też jest mocno konserwatywny. Można też porównać, jakby komuś było mało, partię Palikota z „partią Rydzyka”. Zresztą RPP to nie tylko liberalizm obyczajowy, czy antyklerykalizm. RPP nadzieją na lepszą Polskę, modernizację? Z kim, przepraszam? Mogę uwierzyć panu Januszowi Palikotowi, że ma fantastycznych ludzi, ale czy ma wizjonerów? Fachowców od polityki?

Zresztą, te 10% wydają się nawet nie w pełni wykorzystanym elektoratem. To ma być sukces?

—-

Trochę to, co napisałem powyżej, było próbą odreagowania. Ale zupełnie poważnie — zwyciężyła koalicja rządowa, bo nadal tworzy rząd. Przegrała opozycja — bo pozostaje opozycją, w przypadku SLD i RPP dalece zmarginalizowaną (2 punkty procentowe nie robią dużej różnicy, ordynacja co prawda RPP pomogła, ale nawet licząc ‘sejmowe szabelki’, to ledwo 1/5 największego klubu; obu partii nikt też do koalicji nie prosi — nie mają za co kupować realizacji swoich postulatów).

I tak Dominika Wielowieyska przepytywała Katarzynę Piekarską w sprawie nowego szefa. Padły nazwiska Włodzimierza Cimoszewicza i Ryszarda Kalisza (ze wskazaniem na tego pierwszego, choć wskazaniem życzeniowym).

I nie widzę szefa dla SLD.

Włodzimierz Cimoszewicz? Szef klubu parlamentarnego byłby z niego niezły (ale zasiada w sejmie). Szef partii dużej i sprawnej — też. Ale partii w kryzysie? Nie chodzi mi nawet o złośliwie wypominane wycofanie się z wyborów w 2005 roku. Chodzi mi o postawę kogoś, kto wsiądzie w ‘eseldobus’ i pojedzie w teren, poogląda sobie miejscowych polityków partii i ich zaplecze, popyta ludzi, zaprosi ekspertów do dyskusji. No dobrze — wierzę, że Włodzimierz Cimoszewicz mógłby zaprosić ekspertów, oraz że nie bałby się rozmów ze zwykłymi obywatelami. Ale gdzie ta energia i wiara w misję konieczna do odbudowania partii? To nie jest polityk tego typu.

Ryszard Kalisz? Bardzo podobnie go oceniam — świetny poseł, znakomity (zapewne) sztabowiec. Ale ten sam problem — odbudowa partii to nie spotkania w Warszawie, ale męcząca jazda w teren.

Wojciech Olejniczak. Trudno mi go doceniać, jako samodzielnego polityka. Miał swoją chwilę i jej nie wykorzystał. A teraz trzeba zrobić o wiele więcej. Pomocnik, sztabowiec — owszem, ale aktywny szef?

Katarzyna Piekarska sama nie chce kandydować. Szkoda, bo wydaje się, że ona by taką siłę miała.

***

I jeszcze jedna rzecz — niektórzy zauważają, że wszystkie partie proponują „to samo”, co jest naszym, polskim, politycznie poprawnym centrum, z jakimś drobnym wyjątkiem — partia musi mieć też coś, co przed owym politycznie poprawnym centrum broni. Co takiego ma mieć SLD? „Redystrybucję”? „Równość szans?” Sojusz z zielonymi, czyli „ekologię”? Nie bardzo wierzę, by coś takiego zaskoczyło. Prędzej już populistyczna lewicowość, ale tę niszę wykorzystuje PiS.

PO. Ok. 38%. Po raz pierwszy partia rządząca „przechodzi” na kolejną kadencję. Było już tak, że partia rządząca zyskała w liczbie głosów, ale przegrała — to wynik SLD z 1997 roku; nie było jednak tak, by partia pozostała u władzy na kolejną kadencję, choć głosów ubyło. Podobna sytuacja spotkała PiS w roku 2007.

Mam wrażenie, że sukcesy PO są umiarkowane (choć nie mogę ich negować, a nawet więcej — ich totalna negacja zniechęcała mnie do większej części opozycji), zasadniczo jednak PO nie miało z kim przegrać — to przeciwieństwo sytuacji partii rządzących praktycznie z wszystkich poprzednich wyborów. Wspomniane wyżej SLD, które w 1997 roku kończyło urzędowanie z niezłymi wynikami, miało przeciwko sobie zjednoczoną i będącą na fali prawicę z AWS. PiS miało przez całą kadencję PO. SLD (po roku 2004) — długo idący ramię w ramię i totalnie panujący nad mediami POPiS.

I zasadniczo, biorąc pod uwagę wyniki wyborów, o ile PO nie podda się ewentualnej fali afer, albo nie rozpadnie, powinno się cieszyć i zwycięstwem za 4 lata, bo opozycja nie przeszła pozytywnych zmian.

PO bym jednak przestrzegał — przed wyborami przeglądałem dokładniej ich kandydatów na posłów i senatorów z mojego okręgu. I jest kiepsko. Nawet bardzo. Ludzie mają mizerne dokonania, niewiele wyobraźni — właściwie są tylko dobrymi maszynkami do głosowania. Na dłuższą metę to może PO bardzo zaszkodzić.

Na razie jednak nie zaszkodzi, bo na drugim miejscu jest PiS z ok. 31% głosów. PiS ma wyraźne tendencje samobójcze, które w pełni ujawnił Jarosław Kaczyński w programie Tomasza Lisa.

Sytuacja PiS jest trudna. Bo raczej nie zdobędzie więcej głosów niż ma, jeśli będzie miał Jarosława Kaczyńskiego na swoim czele. Ale jeśli się go pozbędzie, to może znaleźć się w sytuacji PJN. Bo Jarosław Kaczyński (wraz z grupą klakierów) i pozostawanie partią numer dwa, naturalnym liderem opozycji, to dwa wielkie atuty w zdobywaniu głosów. Ale jednocześnie przeszkody w ewolucji samej partii. I źródło ‘szklanego sufitu’.

Sytuacja jest o tyle ciekawa, że taka kombinacja — konserwatywno-socjalna — ma wyraźnie w Polsce duży elektorat (może nawet większościowy?). Petryfikacja obecnego stanu nie pozwala go jednak w pełni wykorzystać. (Wyborcy tacy, powinni sobie życzyć zamiany miejsc PiS i PJN w wyborach. PJN, z dużym poparciem, z natychmiast przesiadającą się do nich grupą pisowskich klakierów, a przy tym z pewną racjonalnością działań, widoczną grą zespołową, miałoby szanse ów ‘szklany sufit’ PiSu przełamać. Jest jednak partią mniejszą i tak jak w swoim czasie, petryfikacja post-millerowskiego SLD zniszczyła tę lepszą partię lewicową, czyli SdPl, tak teraz petryfikacja PiS niszczy PJN. Można zauważyć, że PO i PiS miały wielkie szczęście, że AWS się rozłożył zupełnie i nie blokował im wzrostu.)

Ruch Poparcia Palikota z sukcesem wyborczym. Ok. 10%. Nie powiedziałbym, że Palikot rozgromił Napieralskiego — ok. 10% do ponad 7%, to około 3 punktów procentowych. W procentach poparcia dla tych partii zdecydowanie więcej… Ale też nie na miarę ‘rozgromienia’.  Warto zauważyć, że obie partie mają jednak różne profile. To, że konkurowały ze sobą, wynikało chyba w znacznej mierze z niedostatków propagandowych SLD i nowości RPP (grając w obu przypadkach na korzyść tej drugiej partii).

Nie popieram Palikota, jest dla mnie nazbyt radykalny. Ale nie sposób zauważyć, że reprezentuje on światopogląd libertariański, który ma w Polsce wyraźny elektorat (można snuć rozważania, w jakiej mierze odpowiada on konsekwencjom odrzucenia komunizmu w roku 1989), który dotąd nie był reprezentowany. Pod pewnymi względami bliskie mu były KLD (bardziej), UD i UW (mniej), SLD (różnie), czy JKM (różnie).  Żadna z tych partii nie głosiła go jednak konsekwentnie. KLD skręcił w stronę UD/UW, te ostatnie stawiały wciąż na swoje konserwatywne skrzydła; SLD nie dość, że lewicowa gospodarczo, to jeszcze ustępliwa wobec Kościoła. JKM stawał się coraz bardziej prawicowy w sensie LPR. W końcu więc ludzie o takich poglądach doczekali się sejmowej reprezentacji. Co jest dobre, dla demokracji w Polsce. Czy jednak Janusz Palikot, który nie ma szczególnie udanych kadr (jak się wydaje, choć zwróciłbym uwagę, że i PO z PiSem*, wbrew własnej propagandzie, nie wyróżniają się pozytywnie na jego tle).

PSL — ok. 9%. PSL bierze swoje. W gruncie rzeczy, po tylu latach obserwowania naszej polityki, nadal nie wiem, czym jest PSL. Szkoda. Ale może i stąd taki wynik — PSL nikomu nie przeszkadza, trochę konserwatywne, trochę nowoczesne (Waldemar Pawlak to jeden z polityków najlepiej oblatanych w Polsce we współczesnych problemach politycznych), silne w niektórych miejscach siłą tradycji.

SLD notuje najgorszy wynik w historii. Powodów można wskazać wiele (można zauważyć, że choć to PiS się skarżył na niechęć mediów, to właśnie SLD w niezależnych badaniach ukazywało się, jako w mediach prześladowane), najważniejszym wydaje się jednak niewczesny radykalizm, zbliżający SLD do PPP, połączony z utratą kilku wyrazistych postaci w czasie kampanii wyborczej. Co prawda, gdy wspominam moje obserwacje kandydatów PO, aparatczykowskie w tych wyborach SLD nie wypadało jakoś bardzo źle na jego tle, ale przecież SLD miało gorszą pozycję startową, co musiało brać pod uwagę i zwyczajnie — starać się bardziej.

Na wyniku SLD odbija się też wcześniejszy podział i zniszczenie SdPl (do poprzednich wyborów SLD jednak szło szerszym frontem) — ten przykład powinni sobie wziąć do serca działacze PiS — jeśli PiS się nie zmieni, to skończy podobnie, kurczowo trzymając się sejmowych stołków, bez widoków na zdobycie nowych.

Nawiasem mówiąc, wbrew sugestiom, że Palikot wygryzł SLD, profil tych partii jest zwyczajnie różny. Nie chce mi się wierzyć, by w Polsce nie było tradycyjnych lewicowców, lewicowych i w sprawach obywatelskich i gospodarczych. Teraz ten elektorat rozbiegł się, do coraz bardziej centrowej PO, wolnościowego Palikota i resztek SLD. Kto go pozbiera, może walczyć o zwycięstwo w polskich wyborach, jak to dwa razy SLD zrobiło (i jak to dwa razy zrobił Aleksander Kwaśniewski). Ale nie będzie to Grzegorz Napieralski. Nie w tym wcieleniu politycznym.

PJN — ok. 2%. Żal mi ich. Nie mój program, ale dostrzegałem grę zespołową. I dostrzegałem, że są odpowiedzią na zapotrzebowania dużej części elektoratu. Cóż — kolejna potrawka „zjedzona” przez PiS. (I znowu, partia, która może stanowić przykład dla PiS, jak bardzo można być pozbawionym ‘własnych’ mediów.)

Nowa Prawica, czyli kolejne wcielenie JKM — ok. 1%. Z jednej strony wydaje się, że to także niedoceniony elektorat (ale w jakiej mierze prawicowy, a w jakiej ‘wolnościowy’, który poszedł za Palikotem?), z drugiej strony, gdy przypominam sobie reklamówki przedwyborcze JKM, to mogę się dziwić, że aż 1%. Wydaje się jednak, że to ugrupowanie, którego radykalizm zniechęca — wielu wyborców zapewne poszukiwało bardziej umiarkowanych wyrazicieli własnych poglądów. Oraz nie chcieli ‘marnować głosów’.

Mniejszość Niemiecka — w normie. PPP (o z Solidarnością ’80) mizernie — nie ma atmosfery na taki radykalizm, zresztą o ugrupowanie podgryzało SLD w swoim marszu do lewej ściany.

—

*) Nie. Nie zmieniam zdania o kadrach PiSu z poprzedniej notki. Ale z takimi zdaniami się spotkałem, że duże partie — PO i PiS, są w swoich kandydatach poważne, podczas gdy Palikot nie. Otóż to bardzo, bardzo podobny poziom w gruncie rzeczy.